Aan het einde van deze maand verschijnt er onder pseudoniem een thriller die ik geschreven heb en die constructie roept vragen op. Waarom een thriller? Waarom bij een andere uitgeverij? Waarom onder een andere naam?
Over het waarom kan ik kort zijn: ik lees graag thrillers en schrijf op deze site soms over thrillers die ik soms heel goed vind en iets vaker heel matig, maar ik wilde niet alleen oordelen als lezer, ik wilde ook proeven hoe het is om zo’n spannend boek te schrijven. Zelf doen dus. Anderhalf jaar terug vertelde ik al over dat streven, ook op deze site, en toen reageerde een redacteur: Dan wil ik het wel lezen. Daar heb ik hem aan gehouden, en mezelf ook: want toen moest ik wel. Dus ik ging aan de slag.
Nu schrijft een thriller heel anders dan een roman. Afgelopen maand is de thriller naar boekhandels uitgestuurd en gisteren schreef Rogier Knipscheer van boekhandel Koops in Venlo er al een stukje over waarin hij heel goed uitlegt wat het verschil is tussen een roman en een thriller, of preciezer: wat het verschil is tussen een roman van Jan van Mersbergen en een thriller van Frederik Baas – mijn pseudoniem. Een roman is doordacht, een thriller heeft een stuwend verhaal. Dat klopt, maar vooral is het beginpunt anders: een roman begint met een onderzoeksvraag, zoals in De ruiter: Wat gebeurt er met een jong meisje dat in de greep is van een loverboy of bendeleider? Hoe voelt dat, wat drijft haar? Die vragen behoeven niet direct een antwoorden, in de roman worden die vragen verpakt in scènes, dialogen, beschrijvingen. Klinkt allemaal heel technisch en dit gaat grotendeels onbewust en vanuit een gevoel, toch kent een thriller een ander vertrekpunt: dat is een puzzel.
Ik had een verhaal in mijn hoofd dat ik laatst bij het ontbijt mijn dochter voorlegde. Een samengesteld gezin gaat op vakantie en de zoon speelt graag spelletjes op zijn tablet maar ze zijn zijn oplader vergeten dus op een gegeven moment doet dat ding het niet meer. Mijn dochter wist meteen dat zoiets vervelend is, ze kent haar oudere broer. In het verhaal zet de moeder van de jongen een speurtocht uit. In de streek waar ze op vakantie zijn is een meisje vermist, al jaren. De moeder maakt een dagboek, geschreven vanuit dat meisje, en ze zorgt ervoor dat de jongen die losse dagboekblaadjes in de rivier ziet drijven, zodat hij ze eruit vissen kan en ze aan de hand van die aanwijzingen gaan zoeken. Spannend. Mijn dochter vond het meteen spannend. En ik zei: Maar dan komen ze aanwijzingen tegen die de moeder niet verzonnen heeft. Dat is nog spannender. Leeft het meisje nog? Waar is ze? Wat zit hier achter? Mijn dochter zag het voor zich.
Die vragen zijn anders dan de vragen bij een roman. Het schrijven van dit verhaal is eerder het spreiden van informatie. Ik weet natuurlijk hoe het zit, maar wat weten de karakters op welk moment in het verhaal en wat weet de lezer op welk moment in het boek?
Ik heb dit boek met veel plezier geschreven. Rogier geeft in zijn stukje al aan dat het verschil tussen roman en thriller meteen verduidelijkt waarom ik het boek onder een andere naam uitbreng en bij een uitgeverij die ervaring heeft met spannende boeken. De verdeling: Jan schrijft romans en Frederik Baas thrillers is helder. In feite denk ik dat de genres anders zijn maar dat het vreemd is dat een schrijver zich zou moeten beperken tot één genre. Lezers lezen romans en thrillers door elkaar, boekhandelaren verkopen romans en thrillers door elkaar, waarom zou ik als romanschrijver me niet aan een thriller wagen? Echter dan wel met een duidelijk onderscheid. Niet als romanschrijver die zich schaamt voor dit genre, maar met dit boek als het begin van een nieuw merk.
Ook de verdeling tussen de uitgeverijen is helder. Mijn romans verschijnen bij een mooi gerenommeerd literair uitgeefhuis, de thriller bij een sterke thrilleruitgeverij. Ook dat specialisme telt. Rest me alleen nog te zeggen dat ik ook in het thrillergenre een oeuvre wil opbouwen. Voor een volgend spannend boek heb ik een opzet in vier delen over een spannende reis van een ietwat simpele jongeman waarin een huurauto een speciale rol speelt… Maar daarover weet zelfs de thrilleruitgeverij nog niks.

»

Jan van Mersbergen