Als ik tegenwoordig een film kijk zoek ik op wat die film gekost heeft. Dat kun je op verschillende sites vinden. Meestal staat ook de opbrengst erbij: box office. Ik ben gefascineerd door films die bijvoorbeeld, zoals Batman begins, 150 miljoen dollar kosten en vervolgens ruim 370 miljoen opbrengen. Het geeft me inzicht in de industrie. Het is een investering die uiteindelijk meer dan dubbel terugverdiend wordt.

Zo is er een lijst op internet met daarop de meest succesvolle films gemeten naar opbrengsten. De kosten van die films verschillen, en het was te veel werk om eerst de winst uit te rekenen door de kosten van de omzet af te halen, toch geeft ook dat een goed beeld. Wat ik eigenlijk wil weten: wat voor type films doen het goed?

De film Avatar spant de kroon. Die kostte 237 miljoen, dat lijkt erg veel maar daarvoor kon wel de helft van de cast als blauwe poppetjes door het beeld vliegen, een hoge post ‘schmink’, maar de film leverde tien keer zo veel op. Ruim 2 miljard. Wow!

Titanic was een dure film, dat hele schip moest nagebouwd worden, en veel smokings moesten gehuurd. Kosten: 200 miljoen. Opbrengst: ook ruim tien keer zo veel. Star wars, Jurassic world, The Lion King, The Avengers, Frozen (deel 1 en 2) en Harry Potter zijn allemaal films die echt flink wat kostten, maar ook ongeveer tien keer zoveel opbrachten. Film lijkt een zeer gemakkelijke en lucratieve industrie. Als ik naar deze titels kijk zijn het allemaal fantasy-verhalen, groots opgezet, animatie of met vreemde fantasyfiguren. In ieder geval geen hard realisme.

Toch moeten er ook films zijn die niet die winst halen. Films die meer kostten dan ze opbrachten, en daarnaar is het lastiger zoeken. Zo zag ik laatst Out of the furnace, met Christian Bale in de hoofdrol. Ik had nog nooit van de film gehoord, en de titel klinkt nergens naar, en het verhaal is ijzig hard en koel, al wordt er door alle acteurs wel heel goed gespeeld. De film is gemaakt met een budget van 22 miljoen, en leverde slechts 15 miljoen op. Het bestaat dus wel, films die niemand kent, de flops, maar wel zat ik bijna twee uur naar een geweldig verhaal te kijken.

Wat is het verschil tussen die films? Ik keek Out of the furnace en wist eigenlijk meteen: dit willen mensen niet, in de bioscoop, tijdens een avondje uit. De broer van Bale is een straatvechter die in Irak gevochten heeft, hij wordt doodgeschoten na een gevecht, door Woody Harrison, ook al zo’n goeie acteur. Bale zelf probeert zijn leven op te bouwen, maar ziet zijn liefde die hij dacht terug te kunnen winnen, in de handen van een politieman vallen. Drama. Het deed me denken aan Engelse mijnwerkersfilms, die je vroeger had. In dit type films is het echt zoeken naar een sprankje hoop. En groot bioscooppubliek wil niet zoeken, dat wil vanaf minuut één bediend worden, in de luie stoel.

Bij boeken precies hetzelfde. Mijn oudste zoon vraagt me soms waarom ik nou eens nooit een boek schrijf dat goed verkoopt. Nu kan ik hem vertellen van deze films. En waarom ik geen Avatar of Titanic maak, zelfs als ik een thriller maak. Ik sluit natuurlijk niks uit, maar ik maak die films die het niet moeten hebben van de box office, maar waarin Christian Bale wel graag zou willen spelen.

Jan van Mersbergen