Niemand zei ooit Noord-Brabant. Wij zeiden Brabant. Ook al woonden we net in de noordelijkste uithoek die van de rest van Brabant afgesneden was door de Bergsche Maas, een gegraven rivier. De redenering is simpel: voor Noord-Brabant ook een Zuid-Brabant nodig, net zoals bij Carolina en Dakota in Amerika, en Zuid-Brabant is er niet. Geen Zuid, dan ook geen Noord.

Nu bestaat er wel een Zuid-Brabant, maar dat ligt in België en wordt daar ook gewoon Brabant genoemd. Het is gek genoeg een streek die een heel eind van het Nederlandse Brabant ligt. Tussen ons Brabant en Belgisch Brabant ligt de regio Antwerpen.

Verder dan heb je nog Waals-Brabant, en dat ligt helemaal onder Brussel en daar spreken ze Frans, dus daar hebben we het verder maar niet over. Bij ons sprak niemand Frans. Bij ons is een trottoir een stoep en Franse kaas kwam in de jaren tachtig van de vorige eeuw op tafel bij familieverjaardagen, brie en camembert, maar niemand waagde zich daaraan, terwijl de opgerolde plakjes boterhamworst met een augurkje erin binnen de kortste keren verdwenen waren en er alleen nog afgekloven prikkertjes op het bord lagen.

Ik heb het over mijn Brabant, en dat was geen echt Brabant. Bij ons woonden Hervormden en Gereformeerden, de kerken waren extreem sober, de grond was zware klein, we leefden onder zeeniveau. Pas als we de brug over gingen of als we het pontje namen kwamen we op de hoger gelegen zandgronden die echt Brabants waren. Daar stonden mooie kapelletjes langs de weg, daar waren de kerken vrolijk aangekleed met glimmende beelden en schilderijen, daar was het café op zondag open en het zwembad ook.

Mijn Brabant is alleen de polder boven de Bergsche Maas. Plat land, zware grond, veel weilanden, en vooral: een wolkenlucht. Op een punt in de polder kun je een kilometer of tien over de weilanden kijken. De droog gepompte vlakte. De lucht daarboven is altijd verstild, de wolkjes hangen kalm boven het land, alsof het niet uitmaakt hoe hard het waait. Het is alsof de wolken denken: we blijven nog even lekker boven dit platte land hangen, de volgende dijk is nog ver.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen