Je kent het wel: er gaat een bekend persoon dood, dat komt op het nieuws, vervolgens plaatsen talloze mensen een foto van die bekende persoon op social media. Ik weet niet goed waarom die foto’s gepost worden.
Fans zullen de dood van hun idool ervaren als een verlies, maar ik geloof niet dat iedereen die een foto’s plaatst fan is. Misschien is er het verlangen het nieuws van de dood van de bekende persoon een eigen tintje te geven, met een iets andere foto. Misschien bestaat de behoefte mensen die bekend zijn en nu overleden te eren.
Het is gissen, in ieder geval voelt het voor mij nooit als verlies, als eerbetoon of als persoonlijke hommage. Het voelt vrijwel altijd als het harde onderscheid dat alleen mensen die bekend zijn dit ten deel valt, en niet iemand uit je dorp of uit je eigen stad die overleden is . Het onderscheid wordt gemaakt op basis van bekendheid. Pas als voldoende mensen de bekende persoon kennen zal er een foto geplaatst worden.
Toen op 6 juli Charlie Daniels overleed plaatsten alleen liefhebbers van countrymuziek een foto van de man, bekend van The Devil Went Down to Georgia. Maar veel mensen kennen dat liedje niet, dus maar een paar foto’s. Jack Charlton, iets meer foto’s. Wim Suurbier, een heleboel foto’s. Toen de Iraanse gewichtheffer Ali Mirzaei overleed, ook afgelopen maand, verscheen er in mijn contreien nergens een foto van hem. Evenmin als de dood van Niek Swart, actief bij mijn Brabantse voetbalclub, een stormvloed van foto’s veroorzaakte.
Het onderscheid in aandacht voelt hard. Meedogenloos. Het lijkt alsof nieuws snel gaat en overal komt, binnen de kortste keren, maar alleen nieuws dat gemeten wordt aan het aantal hits. Het effect dat zegt: O ja die ken ik.
Bij iedere foto: O ja, die ken ik.
Ik kende Niek Swart. Inmiddels ken ik hem vaag, want lang geleden, maar toch zegt zijn dood me meer dan de dood van collega Maarten Biesheuvel, die ik las en zag op tv, maar nooit ontmoette.
Swart was tachtig. Hij woonde in de straat die in het verlegde ligt van de straat waar mijn ouders wonen. Ik weet niet meer hoe Niek Swart eruit ziet, daarvoor ben ik te lang weg uit het dorp. Toch is er binding, via de voetbalclub waar ik tot 1990 speelde.
Bij iedere foto van een overleden bekendheid die deze maand op social media zal verschijnen zal ik denken aan Niek Swart.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen