Voor het radio 1 programma Spraakmakers schreef ik vijf korte beschouwingen over het gemis van Carnaval, of eigenlijk over wat Carnaval in essentie is. Ik kwam tot de cyclus van het feest, de reïncarnatie, wedergeboorte, een compleet werelddeel en dat je uiteindelijk gaat stralen, en op de laatste dag van het mooiste feest dat niet door kon gaan zet ik ze hier voor u onder elkaar.

1. Cyclus

Carnaval zijn een eendagsvlieg en een reuzenschildpad die het op een akkoordje gooien en samen de avonturen beleven waar ze als kind al van droomden en die ze op hun sterfbed nog eens willen meemaken.

De geboorte is een vonk. Een oerknal. Leven. Carnaval is er, we leven. Carnaval is: sterven en toch niet dood gaan.

Carnaval kent alle stadia. De aanloop naar het feest voelt als ouderdom want de tijd gaat zo traag. Op dinsdagmiddag ben je kind. Als er gas gegeven wordt, dan komt de jeugd, de bravoure. En soms ben je op maandag vroeg in de middag al overleden.

2. Reïncarnatie

Een oude man die zich tijdens Carnaval naar het plein sleept, neemt zijn jeugd mee. Hij wil laten zien dat Carnaval ouder is dan hijzelf.

In Azië geloven ze in reïncarnatie. Zielsverhuizing. Je ziel komt in een andere gedaante, mens of dier, terug. In het zuiden van Nederland geloven mensen ook in reïncarnatie, ze weten het alleen niet.

Ooit stond ik in de kelder van een hotel in Venlo. Ik was al naar bed, ik was klaar, op. Maar ik hoorde engelen, beneden. In mijn onderbroek de laatste uurtjes. Herboren worden. Mensen worden naakt geboren dus daar zat ik er niet ver vanaf.

3. Wedergeboorte

In de roman Het leven van Pi komt een jongen terecht in een reddingssloep onder een sterrenhemel met een zebra, een hyena, een oerang oetan en een tijger die Richard Parker heet. Niemand geloofde hem.

Stel nou dat hij terecht was gekomen in een land waar ze op dat moment Carnaval aan het vieren waren. Dan had Pi zijn verhaal verteld en had iedereen had geknikt. Natuurlijk, man. Prima, kerel. Zijn verhaal werd geloofd.

Het verhaal van Pi was voor de schrijver een wedergeboorte. De schrijver moest een ongelofelijk verhaal verzinnen om… Hij was vergeten dat je ook Carnaval kunt gaan vieren.

4. Werelddeel

Wat als Carnaval een compleet werelddeel zou zijn? En groot kleurrijk, drukbevolkt werelddeel waar het leven net even anders is. Een schets:

‘Vreemdelingen die voor het eerst in Carnaval komen worden altijd getroffen door de overweldigende schoonheid en weidsheid. Vaak merken ze dat er iets in hen opengaat. Ze raken remmingen kwijt, voelen zich levendiger, meer zichzelf. In Carnaval is de basis van het bestaan: licht, aarde, water, voedsel, geboorte, familie, liefde, ziekte, dood. Bezoekers van Carnaval realiseren zich plotseling waar het in het leven om draait.’

Dit komt uit De staat van Afrika van Richard Dowden. Ik heb alleen ‘Afrika’ vervangen door ‘Carnaval’.

5. Stralen

Tijdens Carnaval 2012 verscheen er een foto in de Limburgse krant met daarop drie Indiase koningen in de deuropening van café de Locomotief in Venlo. Ze drinken een biertje, het is ochtend. ‘Even bijkletsen in een Venloos café’,  is het onderschrift.

Ze dragen respectievelijk een rode, blauwe en witte koningsmantel die we eerst zochten op de Cuyp, op internet, en uiteindelijk kochten in Den Haag waar een grote Indiase winkel ons kon helpen aan deze koningsmantels met bijbehorende sjaal en muts.

Op de volgende foto staan er vier giraffen bij, mijn ogen stralen. We zijn geworden wat we wilden zijn.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen