Vorig jaar kreeg kluizenaar en voormalig poppenspeler Jozef van den Berg bezoek van een journalist die met hem een gesprek had over het geloof.
De journalist zelf twijfelde over God. Bestaat God wel?
Van den Berg is vol vertrouwen. Hij is ervan overtuigd dat God bestaat, en legde het uit.

‘Het is eigenlijk heel eenvoudig. Als je met je verstand de Schepper wil kennen, zul je vast en zeker tot de conclusie komen dat God niet bestaat. Net als wanneer je met je handen het bestaan van licht wil bewijzen: je grijpt er altijd naast. Je zult dan zeggen: ik heb alles vastgepakt maar ik heb het licht niet kunnen pakken, dus het bestaat niet. Je moet licht ook niet met je handen pakken, maar met je ogen. En zo leer je God niet kennen via het verstand, maar je hart.’

Je kunt niet beredeneren dat iets ongrijpbaars wel of niet bestaat.
Net als schrijven is geloof een kijksport.
Als je op de lichtknop drukt en het licht is verdwenen, de kamer donker, bestaat het licht dan nog wel of is het er alleen maar even geweest?
De journalist haalde een voorstelling van Jozef van den Berg aan. De voorstelling is gebaseerd op Wachten op Godot, maar dat vermeldt de journalist niet, bovendien heeft hij de passage uit een boek over de poppenspeler.

Genoeg Gewacht gaat over een acteur die in een theatertje zit te wachten op het stuk dat hij moet spelen, zijn script. En al wachtend op de schrijver begint hij het gesprek met de lichtman, en de lichtman geeft hem antwoord met het licht. Dat licht gaat hij volgen, en zo zoekt hij maar verder in het theatertje tot hij het script van het stuk vindt. En dan blijkt het stuk alles te bevatten wat hij tot dan heeft gezegd.’

Wederom het licht – ik voel een rode draad opkomen.
Het licht willen pakken, als metafoor voor het bestaan van God is heel mooi. Het ongrijpbare.
Toen ik bij de cabaretgroep aan Scholengemeenschap de Oude Hoven in Gorinchem een eerste voorstelling maakte was ik gefascineerd door het moment waarop de voorstelling zou beginnen: het doven van het licht. Dat moment, een paar seconden. Om daarna met volle kracht in het licht te baden.
Dat moment bepaalde mijn studiekeuze, mijn verhuizing naar Amsterdam, tien jaar werk in het theater. Dat wilde ik doen, daar wilde ik bij zijn.
Ook werkte ik voor een klein bedrijfje dat lichtregelapparatuur maakte voor theater, specifiek voor voorstellingen waar weinig mensen bij waren, zelfs geen technicus. Dus: voor poppenspelers.
Die konden met een afstandsbediening zelf tijdens de voorstelling het licht regelen.
Poppenspeler, technicus, God.

Momenteel werk ik aan een non-fictieboek over Jozef van den Berg.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen