Nadat ik de film had gezien las ik het boek: Het meisje in de trein. Soms is het beter een thriller te lezen als je het verhaal en de personages en de wendingen al kent, dan kan ik rustig de zinnetjes tot me nemen zonder voortgestuwd te worden naar het plot toe. Dat is een functie van een goeie thriller, ik weet het, maar soms gaat het ten koste van lekker kalm lezen; van de kracht van de zinnetjes.

De film is heel sterk, net als dit boek, maar zonder de hunkering naar een plot lees ik met veel rust een zinnetje als: ‘De meisjes aan de overkant van het gangpad slaan me met een uitgestreken gezicht gade.’ In de film zag ik dat ook gebeuren, zo verteld in eenvoudige beschrijvingen, vanuit een ontspoorde verteller werkt het echt goed.

Na deze zin eindigt het hoofdstukje van Rachel, die vooral in de trein zit tijdens het vertellen. In het volgende hoofdstukje is Megan aan het woord: ‘Ik hoor de trein aankomen…’ Hawkins weet precies hoe ze personages moet verbinden, duiden, tot leven moet wekken, en hoe ze de lezer net genoeg informatie mee moet geven.

Verwarrende titel overigens, want Rachel is geen meisje, maar een vrouw die gescheiden is, alcoholiste, een hopeloos type. Wel een sterke onbetrouwbare verteller.

Ik was dus benieuwd naar de constructie van het boek. Rachel is bij haar man weg. Die Tom heeft een nieuwe vrouw, Anna, en ze hebben een dochtertje. Een paar deuren verderop bij het gelukkige stel woont Megan, die niet zo gelukkig is met Scott. Megan past soms op het dochtertje van Tom en Anna. Rachel ziet Megan vanuit de trein, twee keer per dag. Rachel maakt van Megan in gedachten een fictieve supergelukkige vrouw, tot de opeens verdwenen is.

Een erg sterk verhaal, waarin alle personages een motief hebben. Iedereen is betrokken bij deze driehoeksverhouding, tussen drie vrouwen, met twee partners. Het plot is slim. Vooral Rachel is bepalend, omdat ze, net als de vrouw die in De vrouw in het raam erg veel drinkt en zoals de vrouw in Gone girl die een dubbele agenda heeft.

Meisje, vrouw, meisje, het was tijdje een trend in titels: Meisje zonder leugens, Verloren vrouw, Het meisje onder de boom, De vrouw en de weduwe, Het meisje in de witte kimono, De andere vrouw, Het meisje op de rots, De onbekende vrouw, De vrouw van Zagreb, Het meisje in het ijs, De vrouw met de moedervlek, Meisje zonder verleden, Een onbeminde vrouw, Het vijfde meisje, Vrouwen zonder genade, Mooie meisje, Mannen die vrouwen haten, Het nieuwe meisje, Komt een vrouw bij de hacker, Het stille meisje

Ik las Het meisje in de trein met speciale aandacht voor de beschrijvingen en het verteltempo van Rachel. Ik weet wat haar achtergrond is, maar hoe doseert Paula Hawlins die informatie, hoe laat ze dat samenvallen met de momenten van de treinreizen, in de ochtend en in de avond, de heen- en terugweg, hoe laat ze deze Rachel naar de andere personages kijken, hoe laat ze de informatie vervagen als Rachel te dronken is om verder te vertellen of zich te herinneren wat er de dag ervoor gebeurd is?

De opzet is als een dagboek. Tweemaal per dag, in de ochtend en avond, vertel Rachel over de treinreis, over wat ze bij zich heeft voor drank, over haar verleden met Tom, over de vrouw die ze steeds ziet op het balkon.

Ik las een paar geweldige reviews op Hebban over dit boek. Citaten: ‘Ze (Hawkins) heeft ook al enkele bestsellers gewonnen met haar boeken.’ ‘De verhaallijnen trokken mij niet en ik kon mij helemaal niet verbinden met de personages.’ ‘Het verhaal kon mij niet boeien.’ ‘Ik vond het lastig lezen doordat ieder hoofdstuk een ander perspectief is.’ ‘Traag, voorspelbaar, teleurstellend.’

Soms is het zo pijnlijk de bevestiging te krijgen dat lezen moeilijker is dan schrijven.

Wat het motief van lezen ook mag zijn, ontspanning of spanning, Het meisje in de trein is een klassieker die bijzonder slim is opgebouwd en uitgewerkt, een schoolvoorbeeld van een ogenschijnlijk eenvoudig vertrekpunt met relatief weinig personages die toch een complex netwerk vormen van – daar zijn ze weer: motieven.

Verder biedt de dagboekopzet de mogelijkheid om vrijwel op het moment zelf te lezen wat er bij de personages speelt, en ze kunnen terugkijken op wat er eerder gebeurd is. Hawkins is zo slim om Rachel nu te laten vertellen en de vertellingen van Megan beginnen eerder, dus zij kan buiten een vrouw bij het huis van Anna en Tom laten schreeuwen, iets wat Rachel nu niet meer doet.

De kluwen aan motieven, het gebruik van tijd, de onbetrouwbare gezichtspunten van waaruit verteld wordt, het slimme duiden en weglaten van informatie. Thrillerschrijvers die dit boek niet gelezen hebben staat nog wat te doen.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen