Als ik proza redigeer schrijf ik in de tekst wat ik voel of denk tijdens het lezen, altijd in (blauw tussen haakjes), en zonder hoofdletters.

Buiten de literaire wereld is een veel gehoorde opmerking: ‘Bij uitgevers kom je niet binnen.’ Mijn ervaring in die literaire wereld is dat uitgevers altijd op zoek zijn naar interessant en goed proza. Waar het vaak aan ontbreekt is de verbindende factor. Mijn idee: de koppeling van degelijke redactie aan een uitgekiend netwerk maximaliseert de kans op publicatie.

Allereerst: lezen
Een redacteur is eigenlijk niks meer of minder dan een goede lezer. Proza lezen, en meteen het gevoel dat het lezen oproept onder woorden brengen, en in de tekst plaatsen. Lezen, en de vragen die opkomen durven te stellen. Duiden wat er niet staat, in (blauw tussen haakjes). Wordt de lezer het verhaal ingetrokken of juist afgestoten? Staat de vertelling dichtbij de lezer of juist ver weg? Passen de vertelde tijd en de plaats bij het verhaal en de thema’s? Opmerkingen op zinsniveau zijn van een latere orde, deze globale vragen gaan over de kern: Wat doet deze tekst met de lezer? En als dat niet de gewenste ervaring is, hoe is die leeservaring bij te sturen?

Dan: redactie
Serieuze redactie is voor iedere schrijver bijzonder waardevol: het geeft antwoorden op bovenstaande vragen, het geeft de schrijver de kans een manuscript bij te schaven, het biedt een mate van zekerheid en vertrouwen. Redactie is maatwerk, theorie en regels zijns ondergeschikt aan het proza. De afgelopen jaren heb ik ruim 80 schrijvers begeleid bij hun manuscripten. Dat varieert van korte verhalen tot complete romans. Dat gebeurt door commentaar in de tekst te schrijven, altijd in (blauw tussen haakjes), vaak begeleid door een leesrapport. In beide gevallen is het zoeken naar oplossingen.

Vervolgens: de hort op
Is het proza goed, dan moet het zijn weg vinden in de wereld van de letteren. Publicatie in een literair tijdschrift, op het bureau van een redacteur bij een uitgeverij, in handen van een literair agent. Allerlei wegen zijn mogelijk. Die verbindende factor is het extraatje dat ik als redacteur bied.
Cijfers zeggen op zich niet veel, zeker niet omdat redactie op alle niveaus zijn vruchten afwerpt, maar inmiddels hebben 24 schrijvers die (blauw tussen haakjes) in hun proza hebben gekregen een boek gepubliceerd bij een gerenommeerde uitgeverij, en dat is toch wat veel schrijvers nastreven. Werk van 12 andere schrijvers ligt op dit moment bij uitgeverijen. Waar het eigenlijk om gaat: iedereen kan proza mooi vinden en pluggen, als ik werk bij professionele lezers in het circuit aanbied heeft de schrijver de zekerheid dat het gelezen wordt.

Interesse, vragen, werkwijze en tarieven:
janvanmersbergen@hotmail.com.

Jan van Mersbergen