Was het alleen nog maar een scheldwoord. Dan ging er niemand dood. Dat zou de beste ontwikkeling zijn. Een ziekte die alleen nog maar in woord bestaat. Alleen gebruikt om te schelden, omdat het anders vergeten wordt. Stappen maken. Inmiddels is kanker als ziekte geen verboden woord meer, wel een verboden scheldwoord. Maar toen ik het laatst weer hoorde dacht ik dacht aan zijn vriendje de pleuris. Er zijn niet veel mensen meer die weten dat de pleuris een longvliesontsteking of borstvliesontsteking is. De pleuris is als scheldwoord inmiddels bekender dan als ziekte. Het is zelfs als scheldwoord bijna te clichématig en ouderwets om nog te gebruiken. eerst verdwijnt de ziekte, dan het woord. Daar moeten we naartoe. Internet: ‘Tyfus wordt gebruikt, zoals in: krijg de tyfus, maar ook in samenstellingen zoals tyfuslijer, tyfuslul, tyfustrut of tyfushoer. Vergelijk ook klerelijer, dat refereert aan de ziekte cholera.’ Bestaan die ziektes nog? Wie weet nog dat kolere van cholera komt? Pas als niemand er meer dood aan gaat neemt de kracht van die scheldwoorden af. Blijf schelden. Het heeft bijna twintig jaar moeten duren, maar laatst op de fiets door de Baarsjes hoorde ik dus iemand ‘kanker’ zeggen, hardop en, hoewel erg lomp, ook heel gemeend, er gebeurde iets in het verkeer, en voor het eerst dacht ik: daar gaat deze ziekte naartoe. Het deed me niks meer, deze oud-patiënt. Als je net van een controle in het ziekenhuis komt klinkt het woord anders, dan is het een trap na. Dan wordt het wachten op de uitslagen van bloedprikken en longecho of CT-scan langer. Dan botst het woord tegen je trommelvliezen. Als je iemand aan kanker verloren hebt dan zal dat verlies altijd aan de ziekte gekoppeld worden, dan is het scheldwoord nog harder. Maar let op, straks bestaat de ziekte alleen nog maar in woord. Daarom vertel ik over de kanker die mij trof in 2003, en hoe ik eerst wegkroop voor het gewicht van die ziekte, zeker in sociaal opzicht. Niks erover durven zeggen is het woord groter maken. Die melaatsheid is er gelukkig wel vanaf. Ik weet niet hoe dat komt. Volgens mij komt het niet door acties als ‘Sta op tegen kanker’, die gaan over verlies. Volgens mij komt het door behandelingen, het vergroten van de overlevingskans. Die wordt opgeschroefd door onderzoek. Dat onderzoek kan plaatsvinden met geld. Geef geld aan KWF. Doe dat desnoods vloekend en scheldend, zodat straks alleen het woord nog is, en langzaam echt vergeten kan worden.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen