In deze onzekere tijden van thuiszitten is het soms goed om iets met z’n allen te doen, maar dan digitaal. Zo was er vorige week via youtube al met honderd mensen tegelijk een grootse verjaardagsbingo te volgen en bereiden we nu een schrijversborrel voor via een ingewikkelde online vergader-app. Dat wordt dus thuis bier drinken, maar dan terwijl je gefilmd wordt zodat iedereen kan zien hoe je huis eruit ziet en dat je in je vrije tijd dezelfde kleren aan hebt als in de kroeg.
Omdat Schrijfcafé in april zou beginnen, over ongeveer twee weken, maar we door de corona-maatregelen we deze reeks niet op de geplande avonden kunnen doen (gaat naar juni), stuurde ik via de mail alvast een eerste opdracht rond, naar een idee van een van de deelnemers. Die opdracht is geen geheim dus ik kan hem evengoed hier met iedereen delen, het verschil is dat ik inzendingen van niet-deelnemers niet zal lezen en bespreken – daar is geen tijd voor.
De opdracht is eenvoudig: schrijf een persoonsbeschrijving zoals Annie Proulx deed in Curriculum Vitae (hier te vinden). Dat verhaal is totaal beschrijvend. Het gaat over een man en eigenlijk komt alleen aan bod wat hij deed. Proulx maakt  met grote sprongen in de tijd. Toch krijg je een heel goed beeld van die man.
Schrijf zo’n verhaal over iemand die ouder dan je is en dichtbij je staat, een van je ouders of een andere bekende. Mag veel korter, het verhaal van Proulx is acht bladzijden, dit kan ook in 300 woorden. Het wordt dus een enigszins afstandelijk verhaal in de derde persoon, tegenwoordige tijd. Alleen wat hij of zij gedaan heeft.
Wat blijft er over van het personage dat je beschrijft en kan de lezer nog dichtbij dat personage komen? Het is Annie Proulx in ieder geval geweldig gelukt heel sober het complete leven van een man neer te zetten. Het is erg technisch, maar geen trucje. De afstand in de vertelling zorgt er, en dat is mijn theorie, juist voor dat de lezer de kans krijgt met het personage mee te voelen. Hoe minder duiding en sentiment in de zinnen, hoe beter en completer het beeld van het personage.
Wat eerder tijdens een van de Schrijfcafé-avonden opgemerkt werd na deze opdracht en nadat een stuk of vijf van dergelijke verhalen besproken waren: ‘Dit verhaal zou bij de uitvaart van degene waar het over gaat heel goed voorgelezen kunnen worden.’ Nu was dat niet de opdracht, maar stilletjes is dat wel mijn bedoeling: een zo sterk mogelijk beeld van iemand schetsen, eervol, trots, sober en te behappen, zonder je te vergalopperen aan allerlei gevoelsbeschrijvingen die juist tussen de toehoorder en het personage gaan staan. Ruimte laten, sterk vertellen, beschrijven, en op die manier juist de kloof tussen personage en toehoorder dichten.
Succes.

Trouwens, er is nog plaats in de komende reeks, die dus naar juni gaat. Informatie is hier te vinden.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen