Als een schrijver de draad kwijt is kan hij een boek pakken waar hij vertrouwen in heeft, een stukje lezen, dan komen er vanzelf weer goeie ideeën. De schrijver kan ook een goeie film kijken, dan komen er ook goeie ideeën. Of een stukje fietsen, gaan douchen. Ieder zijn eigen rituelen voor als het even niet lukt.

Er zijn veel opties als je het niet meer weet, maar soms gaat het niet om het krijgen van een goed idee, soms gaat het om het pakken van de geest. Het terugwinnen van de spirit om iets te doen.

Nu heb ik nooit moeite te gaan zitten, te gaan schrijven, wel heb ik soms moeite om het schrijven vol te houden als dat schrijven in een fase zit tussen een laatste versie en publicatie. Dan weet ik nog niet wat er met een boek gaat gebeuren, maar ben ik er ook wel bijna klaar mee om aan dat boek te werken. En juist dat kan dan nog gebeuren, en moet gebeuren. De moeilijkste fase.

Dan kijk ik naar Tardelli.

Hij scoorde de twee – nul in de finale van het wereldkampioenschap voetbal van 1982, toen ik elf was. Van het toernooi herinner ik me niet veel. Rossi maakte de meeste goals, de Italianen werden wereldkampioen.

Ze halen dus de finale. Het staat al een – nul. Scirea legt de bal terug op de zestien, vanaf rechts, in een aanval die niet zo veel lijkt te betekenen. De Duitsers staan goed opgesteld. De bal komt bij Tardelli. Hij neemt de bal niet goed aan, de bal stuit op. Met links weet hij de bal nog net te raken, glijdend, een soort halve dropkick, en hij kogelt hem hard in de rechterhoek. Twee – nul.

Dan juicht hij.

Dat wil ik zien. Hij weet helemaal niet dat hij juicht. Met gebalde vuisten en gespreide armen voor zich rent hij ergens naartoe, hij weet zelf niet waarheen. Hij schreeuwt iets. Verschillende sites melden dat hij ‘Go go’ roept. Ik betwijfel het, maar het maakt niet uit. Tardelli rent en juicht en schudt zijn hoofd en schreeuwt en huilt, tot hij niet meer verder kan en bedolven wordt onder zijn teamgenoten.

Tardelli doet wat een schrijver zelden zal doen, maar wat een schrijver wel nodig heeft, en dan bedoel ik niet een doelpunt maken in een WK-finale, ik bedoel zijn vuisten, zijn armen, zijn stem, zijn tranen, samen met het schudden van zijn hoofd. Even zonder plan of tactiek een ontlading, al is het maar voor een paar seconden.

Werken aan een roman is heel veel nadenken, schaven, herschrijven, heroverwegen, ordenen, schrappen, en in dat werk dreigt soms die ontlading ondergesneeuwd te raken in het rationele proces. Soms zit die ontlading in het overlezen, in het zetten van een punt.

Tardelli bleef werken aan de zege van Italië, bleef in zijn positie, geconcentreerd, behalve vlak nadat hij scoorde. Toen voelde hij wat zijn doelpunt bij heel veel mensen zou doen.

Dat even te zien is voldoende. Dan kan ik weer verder.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen