Vorige week werden schrijvers door een prijs verdeeld in een winnaar en een zelfbenoemde gepasseerde en vier verliezers. Deze week opende Saskia Noort met een column in het AD een pleidooi voor Vallen is als vliegen (In het AD Vallen als vliegen genoemd) van Manon Uphoff een solidariteitsbal dat onder collega-schrijvers terecht veel navolging kreeg:
‘Niet alle goede boeken stormen de top tien in, niet alle goede schrijvers worden overladen met prijzen en opdrachten om geschenken te schrijven. Veel parels blijven verborgen voor de massa, genegeerd door de media, over het hoofd gezien door jury’s, krijgen geen stickers met boek van de maand of van het jaar.’
Ze las de prachtige roman van Manon Uphoff, een boek waarin pijn en schoonheid een gevecht aan gaan waarbij de lezer geen winnaar wil zien omdat de pijn zo hard en diep zit, dat jouw gehoopte winnaar het niet zal halen.
En toch overwint het boek.
De gronden die Saskia noemt deel ik niet allemaal. Ik geloof niet dat vrouwelijke schrijvers minder aandacht krijgen in de media. Ik weet niet of ‘een mannelijke schrijver die zich beklaagt over zijn impotentie op latere leeftijd bijvoorbeeld, meer kans maakt op aandacht en prijzen, dan een vrouwelijke auteur die schrijft over de menopauze,’ zoals Saskia stelt. Moeilijke discussie die er eigenlijk niet toe doet omdat deze roman van Manon het geruststellende vooruitzicht biedt dat de komende Bookspot- of Librisprijs in ieder geval door een vrouw gewonnen gaan worden.
Dit boek staat nog niet in de top 60. Saskia schrijft dat Vallen is als vliegen een topnotering in deze bestsellerslijst verdient. Ik weet nooit wat boeken verdienen, ik weet wel wat lezers verdienen. Saskia geeft in ieder geval terecht deze roman een zetje en de vele schrijvers die het ook gelezen hebben doen daar een duit bij, en ik ook.
Vallen is als vliegen is persoonlijk en universeel. Als de zus van Uphoff in de roman zegt: ‘Ik ben voor niemand bang,’ dan voel je juist de angst die ze haar hele leven met zich meegedragen heeft. Dat opschrijven doet pijn, want de schrijver wil direct die andere kant van het verhaal ook vertellen.
Dit boek is groter dan de som van de verhaalcomponenten. Het laat zien dat er verhalen zijn die verteld moeten worden omdat ze er zijn en toch nooit weg gaan. Aangrijpend vertelde Uphoff op tv dat ze lang geprobeerd heeft dit verhaal niet te vertellen – zo opent ze het boek. Schrijvers begrijpen dat, er zijn nog heel veel lezers die dat ook gaan begrijpen, en voelen. Deze roman gaat vliegen.

Jan van Mersbergen

Jan van Mersbergen